Sàn Upcom là gì? Có nên mua cổ phiếu trên Upcom không?

1. Sàn Upcom là gì?

Sàn giao dịch Upcom (Unlisted Public Company Market) là nơi tập trung giao dịch các loại chứng khoán của các công ty đại chúng chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán. Các doanh nghiệp thuộc loại hình công ty cổ phần hoặc trách nhiệm hữu hạn đều có thể phát hành chứng khoán ra công chúng trên sàn Upcom mà không cần phải niêm yết. Hiện nay, sàn giao dịch này được quản lý trực tiếp bởi Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội.

Sàn Upcom đã được thành lập vào năm 2009 với ban đầu chỉ có 10 công ty tham gia. Tuy nhiên, đến nay số lượng công ty giao dịch trên sàn này đã tăng lên hàng trăm, bao gồm cả các doanh nghiệp lớn và nhỏ.

Sàn Upcom hướng đến đối tượng là các công ty chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán. Nhiều người gọi sàn Upcom là "trạm trung chuyển" chứng khoán, khuyến khích các công ty này tham gia đầu tư. Ngoài ra, sàn Upcom còn là nơi giao dịch cho các cổ phiếu không đủ điều kiện niêm yết trên các sàn giao dịch chứng khoán lớn như HOSE và HNX.

2. Đặc điểm của sàn UPCOM

Có một số điểm quan trọng mà nhà đầu tư cần tìm hiểu về sàn Upcom:

• Upcom là sàn giao dịch chứng khoán đặc biệt dành cho các công ty không niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán (HOSE) hoặc Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).
• Tính thanh khoản trên Upcom thường thấp hơn so với HOSE và HNX, điều này có thể gây khó khăn và kéo dài thời gian giao dịch cổ phiếu trên sàn này.
• Các công ty niêm yết trên Upcom phải tuân thủ quy định về công bố thông tin và minh bạch, bao gồm việc công bố báo cáo tài chính định kỳ và thông tin quan trọng về hoạt động kinh doanh.
• Mức giá ban đầu cho các công ty niêm yết trên Upcom thường thấp hơn so với các sàn giao dịch chứng khoán khác.
• Biên độ giao động giá cổ phiếu trên Upcom có thể biến động mạnh, lên đến 15% so với giá tham chiếu và không thể dự đoán trước.
• Sàn Upcom được quản lý và giám sát bởi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC) và Hội đồng Quản trị Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VSD).

3. Sàn Upcom có những loại cổ phiếu nào?

Trên sàn giao dịch chứng khoán Upcom, có ba nhóm cổ phiếu lớn như sau:

• UpCom Large: Nhóm này tập hợp các cổ phiếu của các tổ chức phát hành có vốn chủ sở hữu ít nhất là 1.000 tỷ đồng. Đây là nhóm cổ phiếu của các công ty có quy mô lớn, thường có giá trị và tiềm năng duy trì sự tăng trưởng trong dài hạn, ít biến động.
• Upcom Medium: Nhóm này bao gồm các cổ phiếu của các công ty có vốn chủ sở hữu từ 300 đến dưới 1.000 tỷ đồng. Đây là nhóm cổ phiếu của các công ty có quy mô trung bình.
• Upcom Small: Nhóm này gồm các cổ phiếu của các công ty có vốn chủ sở hữu từ 10 tỷ đến dưới 300 tỷ đồng. Đây là nhóm cổ phiếu của các công ty có quy mô nhỏ.

Sự chia ra của ba nhóm cổ phiếu trên dựa vào quy mô của doanh nghiệp phát hành. Các công ty có quy mô lớn thường có cổ phiếu có giá trị và tiềm năng tăng trưởng dài hạn cao hơn, ít biến động so với các công ty có quy mô nhỏ hơn.

4. Đánh giá ưu – nhược điểm của sàn Upcom

Để hiểu rõ hơn về sàn giao dịch chứng khoán Upcom, nhà đầu tư cần nắm vững cả ưu điểm và nhược điểm của sàn như sau:

4.1. Ưu điểm của sàn Upcom

• Sàn giao dịch chứng khoán Upcom hoạt động một cách công khai và minh bạch, cam kết mang lại sự an toàn và uy tín cho các nhà đầu tư. Được quản lý trực tiếp từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, Upcom thường nhận được đánh giá cao hơn so với sàn OTC.
• Đầu tư trên sàn Upcom vẫn cho phép nhà đầu tư tiếp cận một loạt các doanh nghiệp uy tín thông qua cổng thông tin của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội. Sự liên kết chặt chẽ giữa hai sàn này trong quá trình giao dịch tập trung giúp quá trình xử lý diễn ra nhanh chóng, dễ dàng và an toàn cho các bên tham gia.
• Nhiều nhà đầu tư đã thành công khi sử dụng sàn Upcom để đo lường mức độ tăng trưởng của các cổ phiếu phát hành. Từ đó tạo điều kiện thuận lợi hơn để niêm yết trên các sàn giao dịch chứng khoán lớn như HOSE và HNX.
• Sàn Upcom cung cấp một cơ hội dễ dàng hơn cho các doanh nghiệp để tiếp cận với các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán.

4.2. Điểm hạn chế của sàn Upcom

Sàn Upcom cũng có những nhược điểm sau đây cần được nhà đầu tư lưu ý:

• Tính rủi ro được đánh giá cao hơn so với các sàn giao dịch HOSE và HNX, đòi hỏi nhà đầu tư phải dành thời gian nghiên cứu và tìm hiểu kỹ trước khi quyết định đầu tư.
• Sàn Upcom thường có nhiều mã cổ phiếu không còn giao dịch, ví dụ như: AVF, B82, BT6, C12, CTA, CTN, FBA, GTT, HDO, HLA, HVG, KAC, KHL,.. điều này làm giảm tính thanh khoản của các mã đó một cách nghiêm trọng.

Nhiều người cho rằng sàn Upcom phù hợp hơn cho hoạt động đầu cơ hơn là đầu tư. Biên độ giao động của sàn Upcom là ±15%, cao hơn so với ±10% của sàn HNX và ±7% của sàn HOSE.

Tiêu chuẩn niêm yết và quản lý của sàn Upcom thường thấp hơn so với sàn HOSE và HNX, điều này có thể tạo ra một môi trường giao dịch có tính không đồng đều và ít ổn định hơn.

5. Sàn UPCOM hướng đến đối tượng nhà đầu tư nào?

Sàn Upcom được biết đến như một nền tảng giao dịch chứng khoán mở rộng, mở cửa cho mọi đối tượng từ nhà đầu tư đến nhà giao dịch. Tuy nhiên, đa số những người tham gia giao dịch trên Upcom thường là nhà đầu tư hơn là nhà giao dịch. Đặc điểm của nhà đầu tư trên sàn Upcom thường là việc họ giữ cổ phiếu trong thời gian dài và tìm kiếm lợi nhuận từ sự tăng trưởng dài hạn của các công ty.

Sự hiện diện của các công ty niêm yết trên sàn Upcom thường có quy mô nhỏ hơn so với các công ty niêm yết trên sàn HNX hoặc HOSE. Điều này dẫn đến tính thanh khoản của các cổ phiếu thường thấp hơn và do đó có ít nhà giao dịch tham gia vào thị trường Upcom.

Đối với nhà đầu tư dài hạn, sàn Upcom mang lại nhiều cơ hội để tìm kiếm các cổ phiếu có tiềm năng tăng trưởng dài hạn với mức giá hợp lý. Điều này đặc biệt hữu ích cho nhà đầu tư muốn đầu tư vào các công ty nhỏ và vừa và mong muốn thu lợi nhuận từ sự phát triển và tiến bộ của các công ty này trong thời gian dài.

6. Quy định giao dịch sàn upcom

Để giao dịch trên sàn Upcom không hề khó, nhưng bạn cần nắm những quy định về thời gian, nguyên tắc khớp lệnh cũng như biên độ dao động tại sàn giao dịch này. 

6.1. Biên độ giao động

Giá mua/bán mà bạn đặt trên sàn Upcom sẽ thay đổi trong khoảng biên độ ±15% so với giá tham chiếu trên thị trường. Trong phiên giao dịch đầu tiên của một cổ phiếu, biên độ giao động có thể lên đến ±40%. Nhà đầu tư hoàn toàn có thể đặt giá ở mức giá trần/sàn hoặc giá trong khoảng biến động của cổ phiếu, tùy thuộc vào đánh giá riêng của họ về khả năng sinh lời.

6.2. Khối lượng giao dịch

Sàn giao dịch chứng khoán Upcom phân chia cổ phiếu thành hai loại lô như sau:

• Lô chẵn: có khối lượng giao dịch là 100 cổ phiếu và bội số của số 100.
• Lô lẻ: có khối lượng giao dịch từ 1 đến 99 cổ phiếu.

Bước giá quy định trên sàn Upcom là 100 đồng. Mức giá tham chiếu được xác định dựa trên phương pháp bình quân gia quyền của giá khớp lệnh liên tục từ phiên giao dịch gần nhất trước đó.

6.3. Nguyên tắc khớp lệnh

Trên sàn giao dịch chứng khoán Upcom, có hai nguyên tắc khớp lệnh quan trọng mà nhà đầu tư cần lưu ý:

• Nguyên tắc ưu tiên về thời gian: Lệnh được đặt trước sẽ được ưu tiên thực hiện trước nếu có cùng mức giá. Điều này có nghĩa là ai đặt lệnh trước sẽ được ưu tiên trong quá trình khớp lệnh.
• Nguyên tắc ưu tiên về giá: Trong trường hợp bạn đặt lệnh bán, lệnh với giá bán thấp hơn sẽ được xử lý trước. Trong khi đó, nếu bạn đặt lệnh mua, lệnh với giá mua cao hơn sẽ được ưu tiên xử lý trước.

Sàn Upcom chỉ áp dụng duy nhất loại lệnh giới hạn, có nghĩa là nhà đầu tư chỉ có thể mua hoặc bán cổ phiếu với giá đã đặt trước đó và phải đảm bảo giá đặt nằm trong khoảng giá trần và giá sàn.

Nhà đầu tư cần chú ý rằng việc hủy lệnh giới hạn chỉ có hiệu lực đối với phần lệnh gốc chưa được khớp. Điều này có nghĩa là lệnh chưa được thực hiện hoặc phần còn lại của lệnh gốc chưa được thực hiện. Trong trường hợp chỉnh sửa khối lượng giảm, thứ tự ưu tiên của lệnh vẫn được giữ nguyên, nhưng nếu chỉnh sửa khối lượng tăng, thứ tự ưu tiên được tính từ thời điểm lệnh sửa được nhập vào và thứ tự cũ sẽ bị xóa bỏ.

6.4. Thời gian giao dịch sàn Upcom

Thời gian giao dịch tại sàn Upcom tuân theo quy định về thời gian giao dịch chứng khoán tại Việt Nam như sau:

• Buổi sáng: Từ 9h00 đến 11h30.
• Buổi chiều: Từ 13h30 đến 15h00.

Tại sàn Upcom, chỉ diễn ra một phiên giao dịch duy nhất vào buổi sáng và một phiên vào buổi chiều nếu đó là phương thức khớp lệnh liên tục. Riêng phương thức giao dịch thỏa thuận không có quy định cụ thể về số lần đặt lệnh và thời gian, chỉ cần thực hiện khi sàn vẫn đang trong thời gian hoạt động.

Sàn Upcom không mở cửa vào các ngày thứ bảy, chủ nhật hàng tuần và các ngày lễ Tết.

7. Điều kiện niêm yết trên sàn upcom

Để được niêm yết trên sàn Upcom, các công ty chứng khoán phải đáp ứng các điều kiện sau:

• Công ty phải có vốn điều lệ từ 10 tỷ đồng trở lên kể từ thời điểm chào bán và giá trị vốn điều lệ này phải trùng khớp với số liệu ghi trong sổ kế toán.
• Trong vòng 5 năm trước, công ty phải có hoạt động kinh doanh tích cực, có lợi nhuận và không được ghi nhận lỗ lũy kế cho tới thời điểm muốn đăng ký niêm yết.
• Công ty cần có sự thông qua của Đại hội đồng cổ đông về hoạt động chào bán/niêm yết cổ phiếu, cũng như về việc sử dụng nguồn vốn thu được từ hoạt động phát hành.

Ngoài ra, các công ty niêm yết trên sàn Upcom phải tuân thủ việc cung cấp thông tin định kỳ, bao gồm việc nộp báo cáo tài chính hàng năm.

8. Có nên mua cổ phiếu trên sàn chứng khoán Upcom không?

Sàn giao dịch chứng khoán Upcom đã trở nên phổ biến hơn trên thị trường hiện nay và thu hút nhiều nhà đầu tư quan tâm. Dưới đây là một số cổ phiếu có giá trị cao trên sàn Upcom:

• ICN: CTCP Đầu tư Xây dựng Dầu khí IDICO có giá đóng cửa 40,500 đồng/ cổ phiếu tính đến ngày 03/04/2024.
• IDP – Công ty cổ phần Sữa Quốc tế mức giá đóng cửa là 245,000 đồng/ cổ phiếu tính đến ngày 03/04/2024.
• NDC – Công ty cổ phần Nam Dược giá giao dịch phiên gần nhất 169,800 đồng/ cổ phiếu tính đến ngày 03/04/2024.

Nếu nhìn tổng quan, giá cổ phiếu trên sàn Upcom thường có xu hướng thấp hơn so với sàn HOSE và HNX. Điều này tạo ra cơ hội cho nhà đầu tư nắm giữ chứng khoán với giá cả hợp lý. Tuy nhiên, cần cẩn trọng vì thị trường này thường là nơi chuyên đầu cơ, đòi hỏi kinh nghiệm, kiến thức và sự tìm hiểu.

Nếu bạn là người đầu tư và muốn tìm kiếm cơ hội kiếm lời tốt, sàn Upcom là một lựa chọn đáng xem xét. Dưới đây là 3 điều mà nhà đầu tư nên chú ý trong quá trình giao dịch:

• Chọn những doanh nghiệp có thông tin công khai, minh bạch. Ưu tiên cho những doanh nghiệp có uy tín, chất lượng và giá cả hợp lý.
• Tránh đầu tư vào những cổ phiếu có biến động giá mạnh và không đoán trước được. Hãy lập kế hoạch phòng ngừa rủi ro và cắt lỗ đúng đắn.
• Quan sát thời điểm mua cổ phiếu. Giá bán thấp thường được ưu tiên, điều này có thể cho thấy có nhiều người đang chờ đợi để mua. Hãy dành thời gian để nghiên cứu và theo dõi cổ phiếu để không bỏ lỡ cơ hội.
• Hiểu rõ về biên độ giao dịch giá trên sàn Upcom: Cổ phiếu trên sàn này thường có biên độ giao động trong khoảng ±15% và đôi khi có thể lên đến ±40% đối với các cổ phiếu mới niêm yết.

Để tránh trường hợp không rõ ràng về thông tin của cổ phiếu muốn đầu tư, có nguy cơ thua lỗ và ảnh hưởng đến thu nhập và vốn. Bạn cần nghiên cứu kỹ lưỡng về thị trường và mã cổ phiếu trước khi ra quyết định đầu tư, không chỉ trên sàn Upcom mà còn trên các sàn giao dịch khác.

Hy vọng qua bài viết trên, bạn đã có cái nhìn tổng quan về sàn Upcom và có thêm thông tin để đưa ra quyết định có nên đầu tư tại đây hay không. Sàn chứng khoán Upcom vẫn là một sàn chứng khoán đáng tin cậy nơi bạn có thể tham gia hoạt động đầu tư một cách hiệu quả.

Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn cho đầu tư của bạn, việc quan trọng nhất là phải tìm hiểu và nghiên cứu kỹ lưỡng. Điều này bao gồm việc lựa chọn mã cổ phiếu phù hợp, theo dõi và nắm bắt thông tin thị trường cũng như nhận biết và tận dụng các cơ hội đầu tư tốt nhất.