Sàn HNX là gì? Điều kiện để niêm yết chứng khoán trên sàn HNX

1. Sàn HNX là gì?

Sàn giao dịch chứng khoán HNX tiền thân là Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội được thành lập vào năm 1998 và bắt đầu hoạt động vào năm 2005. Tháng 3 năm 2019, theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, được đổi tên thành Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội. Sàn HNX là một Công ty TNHH một thành viên thuộc sở hữu của nhà nước, được quản lý bởi Bộ Tài chính, với vốn điều lệ là 1,000 tỷ đồng.

Sau 17 năm hoạt động, sàn HNX tập trung chủ yếu vào việc lập ra các thị trường thứ cấp để phục vụ giao dịch cổ phiếu, trái phiếu Chính phủ và thị trường Upcom. Trụ sở chính của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội hiện nay đặt tại Số 2, Phan Chu Trinh, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.

Chỉ số đại diện cho hoạt động của sàn HNX là HNX-Index, tương tự như VN-Index của sàn HOSE. Tất cả cổ phiếu, trái phiếu và chứng khoán khác khi được niêm yết trên sàn HNX đều được quy đổi theo chỉ số này.

2. Chức năng sàn HNX

Thứ nhất, Sàn giao dịch chứng khoán HNX là một trong những địa điểm quan trọng nhất cho các hoạt động giao dịch chứng khoán tại miền Bắc, với trách nhiệm chính là quản lý và điều hành các giao dịch chứng khoán một cách ổn định, an toàn và minh bạch, nhằm đảm bảo quyền lợi của cả doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Thứ hai, sàn HNX không ngừng xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng, kỹ thuật, cũng như các sản phẩm mới để nâng cao chất lượng dịch vụ và phục vụ cho việc giao dịch chứng khoán trên thị trường.

Thứ ba, là một kênh huy động vốn quan trọng đối với nền kinh tế, sàn HNX thu hút một lượng lớn nhà đầu tư trong nước và quốc tế tham gia vào thị trường chứng khoán, từ đó góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế.

Thứ tư, sàn HNX đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam thông qua việc tổ chức các hoạt động đấu giá cổ phần, đấu thầu Trái phiếu Chính phủ, cũng như vận hành tốt các thị trường giao dịch.

3. Mục tiêu hoạt động của sàn HNX

Sàn HNX phát triển với mục tiêu không ngừng nâng cao chất lượng quản lý, tính công minh và đảm bảo tính hợp pháp của các giao dịch chứng khoán trên thị trường. Đồng thời, sàn này liên tục cải thiện và nâng cao chất lượng hệ thống vận hành, nền tảng công nghệ thông tin, tăng tốc độ xử lý và giảm thiểu các lỗi phát sinh, nhằm đảm bảo hoạt động giao dịch diễn ra ổn định, an toàn và bảo vệ lợi ích của nhà đầu tư.

Với mục tiêu trở thành kênh huy động vốn uy tín của các doanh nghiệp Việt Nam và là kênh đầu tư hiệu quả cho các nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu trên sàn, sàn HNX đang không ngừng phấn đấu và phát triển.

4. Thời gian giao dịch sàn HNX

Sàn giao dịch chứng khoán HNX hoạt động từ thứ hai đến thứ sáu trong tuần, nghỉ vào thứ bảy, chủ nhật và các ngày lễ, ngày Tết theo quy định của Nhà nước. Thời gian giao dịch trên sàn HNX được quy định cụ thể như sau:

• Từ 9 giờ đến 11 giờ 30 phút: Phiên giao dịch liên tục buổi sáng.
• Từ 11 giờ 30 phút đến 13 giờ: Nghỉ trưa.
• Từ 13 giờ đến 14 giờ 30 phút: Phiên giao dịch liên tục buổi chiều.
• Từ 14 giờ 30 đến 14 giờ 45: Phiên giao dịch đóng cửa (ATC).
• Từ 14 giờ 45 đến 15 giờ: Phiên giao dịch sau giờ.
• Sau 15 giờ: Kết thúc phiên giao dịch.

5. Phương thức và quy định giao dịch sàn HNX

Khi tham gia giao dịch trên sàn HNX, nhà đầu tư cần hiểu rõ các quy định và phương thức giao dịch của sàn chứng khóa này như sau:

5.1. Biên độ giao dịch sàn HNX

Biên độ giao dịch là mức độ (%) biến động của giá chứng khoán trong một phiên giao dịch trên sàn. Dựa vào biên độ giao dịch, nhà đầu tư có thể ước lượng giá trần và giá sàn của chứng khoán trong phiên. Cụ thể, biên độ giao dịch trên sàn HNX được quy định như sau:

• Cổ phiếu giao dịch trong ngày: 10%
• Cổ phiếu và chứng chỉ quỹ niêm yết ngày đầu tiên hoặc giao dịch trở lại sau khi tạm ngừng trên 25 ngày: 30%
• Cổ phiếu giao dịch trong ngày không hưởng cổ tức và thưởng cổ phiếu quỹ: 30%.

5.2. Phương thức khớp lệnh

Trên sàn HNX, có 3 phương thức khớp lệnh được áp dụng, bao gồm:

• Khớp lệnh định kỳ: Là phương thức mà lệnh mua và lệnh bán được so sánh với nhau tại một thời điểm xác định để tìm ra mức giá tối ưu. Trong trường hợp có nhiều mức giá có cùng khối lượng giao dịch lớn, mức giá gần nhất với mức giá của lần khớp lệnh trước đó sẽ được ưu tiên.
• Khớp lệnh liên tục: Các lệnh mua và lệnh bán được thực hiện ngay khi nhập vào hệ thống. Ưu tiên thực hiện lệnh bán với mức giá thấp hơn và lệnh mua với mức giá cao hơn. Trong trường hợp cùng mức giá, lệnh được nhập vào hệ thống trước sẽ được ưu tiên.
• Khớp lệnh thỏa thuận: Đây là phương thức mà bên mua và bên bán thỏa thuận về mức giá, khối lượng và các điều kiện giao dịch. Sau đó, thông tin về giao dịch được báo cáo cho công ty chứng khoán để ghi nhận vào hệ thống.

Một số lưu ý quan trọng:

• Không được phép đặt đồng thời lệnh mua và lệnh bán cùng loại cổ phiếu trong một đợt khớp lệnh, trừ các lệnh đã nhập vào hệ thống từ phiên giao dịch liên tục trước đó mà vẫn còn hiệu lực.
• Đối với cổ phiếu mới và cổ phiếu trở lại sau 25 ngày tạm ngừng giao dịch, phương thức khớp lệnh thỏa thuận chỉ được nhập vào hệ thống sau khi giá đóng cửa được xác định.
• Đối với cổ phiếu mới và cổ phiếu trở lại sau 25 phiên tạm ngừng, sàn HNX chỉ chấp nhận khớp lệnh theo phương thức khớp lệnh liên tục.

5.3. Nguyên tắc khớp lệnh

Các nguyên tắc về ưu tiên trong giao dịch trên sàn HNX được áp dụng như sau:

• Ưu tiên về giá: Lệnh mua với mức giá cao hơn và lệnh bán với mức giá thấp hơn sẽ được ưu tiên thực hiện trước. Điều này có nghĩa là khi có nhiều lệnh ở cùng một mức giá, lệnh mua với giá cao hơn sẽ được thực hiện trước và lệnh bán với giá thấp hơn cũng được ưu tiên.
• Ưu tiên về thời gian: Trong trường hợp có nhiều lệnh cùng mức giá, lệnh nào được nhập vào hệ thống trước sẽ được ưu tiên thực hiện trước. Điều này đảm bảo rằng những nhà đầu tư nhập lệnh sớm hơn sẽ có cơ hội thực hiện giao dịch trước những nhà đầu tư nhập lệnh sau đó, ngay cả khi cùng mức giá.

5.4. Các lệnh giao dịch

Muốn tham gia giao dịch trên sàn HNX, nhà đầu tư cần hiểu rõ về các loại lệnh giao dịch sau:

• Lệnh giới hạn (LO): Đây là loại lệnh cho phép nhà đầu tư ưu tiên mức giá tốt nhất trong một khoảng thời gian nhất định. Thời gian hiệu lực của lệnh bắt đầu từ khi nhập vào hệ thống đến khi kết thúc phiên giao dịch hoặc bị hủy. Lệnh sẽ tự động bị hủy khi giá mở cửa được xác định.
• Lệnh thị trường (MOK/MAK): Đây là loại lệnh được khớp liên tục trong phiên giao dịch, chỉ thực hiện khi xuất hiện mức giá mua cao nhất và giá bán thấp nhất. Lệnh sẽ tự động thực hiện khi có đủ điều kiện và sẽ bị hủy tự động nếu không có lệnh đối ứng.
• Lệnh thị trường - giới hạn (MTL): Đây là lệnh mua ở mức giá cao nhất và bán ở mức giá thấp nhất hiện có trên thị trường. Trong trường hợp lệnh không được thực hiện hoặc không thực hiện hết, nó sẽ chuyển thành lệnh giới hạn.
• Lệnh ATC: Lệnh ưu tiên được thực hiện để xác định giá đóng cửa cuối phiên giao dịch. Nếu không được thực hiện hoặc không thực hiện hết, lệnh này sẽ tự động bị hủy vào cuối phiên.
• Lệnh PLO: Lệnh mua hoặc bán được thực hiện tại mức giá đóng cửa trong phiên khớp lệnh sau giờ, sau khi kết thúc phiên khớp lệnh. Nếu không xác định được giá thực hiện, lệnh này sẽ không được nhập vào hệ thống.

5.5. Khối lượng giao dịch

Số lượng cổ phiếu được mua/bán trong mỗi phiên giao dịch, hay được gọi là khối lượng giao dịch, được quy định cụ thể tại sàn HNX như sau:

• Đối với lô chẵn: 100 cổ phiếu hoặc trái phiếu.
• Đối với lô lẻ: Từ 1 đến 99 cổ phiếu hoặc trái phiếu.
• Đối với giao dịch thỏa thuận: 5000 đối với cổ phiếu và trái phiếu, 1000 đối với trái phiếu.

Lưu ý rằng giao dịch lô lẻ và giao dịch thỏa thuận không được thực hiện trong phiên giao dịch đầu tiên.

5.6. Hủy giao dịch

Trong giao dịch khớp lệnh, các lệnh chỉ có thể được sửa hoặc hủy khi chưa được khớp trong phiên khớp lệnh liên tục. Thứ tự ưu tiên của các lệnh vẫn được duy trì nguyên vẹn khi tiến hành sửa lệnh. Tuy nhiên, thứ tự ưu tiên có thể thay đổi sau khi lệnh sửa được nhập vào hệ thống, đặc biệt khi có sự điều chỉnh về số lượng cổ phiếu hoặc mức giá.

Trong trường hợp Công ty chứng khoán nhập lệnh sai vào hệ thống, chỉ có thể sửa lệnh khi có sự chấp thuận từ nhà đầu tư và sàn HNX.

6. Có nên đầu tư cổ phiếu trên sàn HNX?

Nhiều nhà đầu tư mới thường gặp thắc mắc về việc lựa chọn sàn giao dịch chứng khoán. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng, quan trọng hơn là lựa chọn cổ phiếu nào để đầu tư, bởi vì sàn chứng khoán chỉ là nơi niêm yết của các công ty.

Việc niêm yết trên sàn lớn không nhất thiết đồng nghĩa với chất lượng cao hơn. Thậm chí, bản chất của việc đầu tư là mua vào tài sản với giá thấp hơn giá trị thực của chúng. Điều này có nghĩa là, dù ở sàn lớn như HOSE với sự sôi động của nhiều nhà đầu tư, giá cổ phiếu có thể bị đẩy lên rất cao.

Trái lại, ở những sàn nhỏ hơn như HNX hay Upcom, có rất nhiều cơ hội ẩn chứa mà ít người để ý tới. Điều này đặc biệt đúng với những nhà đầu tư có khả năng nhìn nhận và phân tích cổ phiếu một cách chi tiết và sâu sắc.

 Vì vậy, trong mọi tình huống, việc tìm hiểu kỹ về doanh nghiệp trước khi đầu tư là rất quan trọng.

7. Điều kiện doanh nghiệp niêm yết chứng khoán trên sàn HNX

Để niêm yết cổ phiếu tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, các doanh nghiệp cần tuân thủ các điều kiện sau đây:

• Vốn điều lệ phải từ 30 tỷ đồng trở lên tại thời điểm đăng ký niêm yết, được ghi rõ trong báo cáo kiểm toán.
• Thời gian hoạt động dưới dạng CTCP phải từ 1 năm trở lên tính đến thời điểm đăng ký niêm yết cổ phiếu, trừ trường hợp doanh nghiệp nhà nước chuyển đổi cổ phần hóa.
• Tỷ lệ ROE của năm trước phải từ 5% trở lên. Đồng thời, không có nợ phải trả quá hạn trên 1 năm và không có lỗ lũy kế tính đến thời điểm đăng ký niêm yết, đồng thời tuân thủ quy định pháp luật về lập BCTC.
• Ít nhất 15% cổ phần có quyền biểu quyết phải thuộc ít nhất 100 cổ đông không phải cổ đông lớn nắm giữ, trừ trường hợp cổ phần hóa.
• Cá nhân, tổ chức có liên quan đến các thành viên của hội đồng quản trị, giám đốc, phó giám đốc, ban kiểm soát, kế toán trưởng và các cổ đông lớn phải cam kết nắm giữ 100% cổ phiếu sở hữu trong 6 tháng kể từ ngày niêm yết và nắm giữ ít nhất 50% cổ phiếu sở hữu trong 6 tháng tiếp theo, trừ cổ phần thuộc Nhà nước.
• Có hồ sơ đăng ký niêm yết cổ phiếu hợp lệ theo quy định.

Để niêm yết trái phiếu tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, doanh nghiệp cần tuân thủ các điều kiện sau đây:

• Phải là CTCP hoặc Công ty TNHH.
• Vốn điều lệ tại thời điểm đăng ký niêm yết từ 10 tỷ đồng trở lên, được ghi rõ trong báo cáo kiểm toán.
• Hoạt động kinh doanh của năm trước phải có lãi.
• Tất cả trái phiếu cùng đợt phát hành phải có cùng ngày đáo hạn.
• Hồ sơ đăng ký niêm yết trái phiếu phải đúng theo quy định.

8. Cách đăng ký tài khoản trên sàn HNX

Nhà đầu tư có thể đăng ký tham gia sàn HNX trực tuyến hoặc trực tiếp tại trụ sở HNX.

8.1. Đăng ký trực tuyến

Nhà đầu tư có thể đăng ký tài khoản giao dịch trên sàn HNX chỉ trong 5 bước đơn giản như sau:

• Bước 1: Truy cập trang web của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội tại địa chỉ https://www.HNX.vn sau đó chọn mục “Mở thông tin tài khoản”.

• Bước 2: Điền đầy đủ và chính xác thông tin theo hướng dẫn trên trang web.
• Bước 3: Tải lên ảnh chụp CMND/CCCD và ảnh chân dung để xác nhận danh tính của bạn.
• Bước 4: Điền đầy đủ thông tin vào hợp đồng điện tử, in hợp đồng và ký chữ ký tươi. Sau đó, gửi chuyển phát đến Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội.
• Bước 5: Chờ đợi quá trình xét duyệt từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội. Sau khi được chấp nhận, bạn sẽ nhận được thông tin về tài khoản và thông tin đăng nhập qua email mà bạn đã đăng ký.

8.2. Đăng ký trực tiếp

Để đăng ký tài khoản trực tiếp trên sàn HNX, bạn chỉ cần thực hiện 2 bước đơn giản sau:

• Bước 1: Đến trực tiếp trụ sở của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội với CMND/CCCD bản gốc và bản sao.
• Bước 2: Hoàn thành hợp đồng và ký nhận. Sau đó, chờ đợi quá trình xét duyệt và nhận thông tin về tài khoản từ sàn HNX.

Trên đây là toàn bộ thông tin về sàn giao dịch chứng khoán HNX - một trong những sàn giao dịch chứng khoán hàng đầu tại Việt Nam. Chúng tôi hy vọng rằng những thông tin này sẽ giúp các nhà đầu tư thực hiện các giao dịch một cách thuận lợi và hiệu quả trên sàn HNX từ đó nâng cao kết quả đầu tư tài chính của bạn.