Cổ tức là gì? Có nên mua cổ phiếu để nhận cổ tức?

1. Các khái niệm liên quan đến cổ tức.

1.1. Cổ tức là gì?

Cổ tức là một phần lợi nhuận mà một công ty trả cho các cổ đông của mình dưới dạng tiền mặt hoặc cổ phiếu. Cổ tức thường được trả ra hàng năm và được phân phối dựa trên lợi nhuận của công ty. Cổ tức thường được xem là một phần của lợi ích mà các cổ đông nhận được từ việc đầu tư vào một công ty cụ thể. Công ty có thể quyết định trả cổ tức dựa trên hiệu suất tài chính, kế hoạch đầu tư và các yếu tố khác.

1.2. Trả cổ tức là gì? Ý nghĩa của việc trả cổ tức

Trả cổ tức là hành động của một công ty trả lại một phần lợi nhuận hoặc doanh thu mà công ty đạt được cho các cổ đông của mình. Đây có thể là trong dạng tiền mặt hoặc cổ phiếu của công ty.
Ý nghĩa của việc trả cổ tức có thể được thấy như sau:

• Phần thưởng cho cổ đông: Trả cổ tức là cách công ty thể hiện sự biết ơn và tôn trọng đối với các cổ đông đã đầu tư vào công ty. Điều này giúp tạo ra lòng tin từ cổ đông và thúc đẩy họ tiếp tục đầu tư trong công ty.
• Thu hút và giữ chân nhà đầu tư: Các nhà đầu tư thường quan tâm đến việc trả cổ tức khi đánh giá một công ty để đầu tư. Việc trả cổ tức ổn định và lợi nhuận có thể thu hút và giữ chân nhà đầu tư, đặc biệt là những nhà đầu tư đang tìm kiếm lợi suất đầu tư ổn định.
• Tin tức về sức khỏe tài chính: Việc trả cổ tức có thể được coi là một dấu hiệu về sức khỏe tài chính của công ty. Nó cho thấy công ty có khả năng sinh lời và đủ mạnh mẽ để chia sẻ phần nào của lợi nhuận với các cổ đông.
• Chính sách tài chính: Các quyết định về việc trả cổ tức thường là một phần của chính sách tài chính của công ty. Nó phản ánh một cân nhắc giữa việc tái đầu tư lợi nhuận vào hoạt động kinh doanh và việc chia sẻ lợi nhuận với cổ đông.

1.3. Tỷ suất cổ tức là gì?

Tỷ suất cổ tức là một chỉ số được tính toán để đo lường lợi tức mà cổ đông nhận được từ việc đầu tư vào một cổ phiếu cụ thể. Tỷ suất cổ tức thường được biểu diễn dưới dạng phần trăm và được tính bằng cách chia số tiền cổ tức trả cho mỗi cổ phiếu cho giá cổ phiếu hiện tại. Công thức cụ thể để tính tỷ suất cổ tức như sau:

Tỷ suất cổ tức = (Cổ tức trả cho mỗi cổ phiếu/ giá cổ phiếu hiện tại) x 100%

Ví dụ, nếu một công ty trả 1 đô la cổ tức cho mỗi cổ phiếu và giá cổ phiếu hiện tại là 50 đô la, thì tỷ suất cổ tức sẽ là:

Tỷ suất cổ tức = (1/50)x 100% = 2%

Điều này có nghĩa là cổ đông sẽ nhận được một tỷ suất cổ tức là 2% từ việc đầu tư vào cổ phiếu của công ty đó. Tỷ suất cổ tức thường được sử dụng để so sánh lợi tức từ cổ phiếu với các lựa chọn đầu tư khác, và là một chỉ số quan trọng để đánh giá tính hấp dẫn của cổ phiếu từ góc độ cổ tức.

1.4. Lịch chia cổ tức là gì?

Lịch chia cổ tức là một danh sách các ngày quan trọng liên quan đến việc trả cổ tức của một công ty cổ phần. Thông thường, lịch chia cổ tức bao gồm các thông tin sau:

• Ngày ghi danh cổ đông: Đây là ngày mà công ty xác định ai là cổ đông được hưởng quyền nhận cổ tức. Cổ đông được ghi danh tại ngày này sẽ được coi là cổ đông có quyền nhận cổ tức, dù họ có bán cổ phiếu sau đó.
• Ngày chia cổ tức (ngày "ex-dividend"): Đây là ngày mà cổ phiếu được giao dịch không kèm theo quyền nhận cổ tức. Người mua cổ phiếu sau ngày này sẽ không có quyền nhận cổ tức trong chu kỳ trả cổ tức đó.
• Ngày thanh toán cổ tức: Đây là ngày mà công ty thực hiện việc trả cổ tức cho các cổ đông được hưởng quyền. Thông thường, cổ tức được trả vào ngày này hoặc trong khoảng thời gian ngắn sau đó.

Lịch chia cổ tức được công bố công khai để thông báo cho các cổ đông biết về các ngày quan trọng liên quan đến việc trả cổ tức. Các nhà đầu tư thường sử dụng lịch này để quản lý đầu tư của họ và đảm bảo rằng họ mua bán cổ phiếu trong thời điểm phù hợp để nhận được cổ tức.

2. Ưu và nhược điểm của cổ tức

2.1. Ưu điểm

• Thu nhập ổn định: Cổ tức cung cấp một nguồn thu nhập ổn định cho các nhà đầu tư, đặc biệt là cho những người quan tâm đến việc nhận lợi nhuận trực tiếp từ việc đầu tư.
• Tăng giá trị cổ phiếu: Cổ tức có thể tăng giá trị của cổ phiếu bằng cách tạo ra một nguồn thu nhập đều đặn cho các nhà đầu tư và làm tăng sự hấp dẫn của cổ phiếu đối với các nhà đầu tư có chiến lược tìm kiếm cổ phiếu có cổ tức.
• Biểu hiện của sức khỏe tài chính: Việc công ty có khả năng trả cổ tức thường được xem là một dấu hiệu cho thấy công ty có sức khỏe tài chính tốt và lợi nhuận ổn định.

2.2. Nhược điểm

• Hạn chế đầu tư lại trong công ty: Việc trả cổ tức có thể hạn chế khả năng của công ty để đầu tư lại vào chính nó để mở rộng kinh doanh hoặc phát triển các dự án mới.
• Khả năng tài chính bị ảnh hưởng: Trong một số trường hợp, việc trả cổ tức có thể gây áp lực tài chính lên công ty, đặc biệt là trong các giai đoạn khó khăn hoặc khi cần phải tiết kiệm tiền mặt để đối phó với các tình huống khẩn cấp.
• Khả năng chấm dứt cổ tức: Cổ đông không thể chắc chắn rằng cổ tức sẽ được duy trì vào tương lai. Công ty có thể quyết định cắt giảm hoặc ngừng trả cổ tức nếu họ gặp phải các vấn đề tài chính hoặc kế hoạch kinh doanh thay đổi.

Những điểm này nên được xem xét cẩn thận khi đầu tư vào các công ty trả cổ tức để đảm bảo rằng lựa chọn đó phù hợp với mục tiêu và chiến lược đầu tư của bạn.

3. Quy định về trả cổ tức của doanh nghiệp

Việc chi trả cổ tức của doanh nghiệp phải thực hiện theo quy định pháp luật. Doanh nghiệp muốn chia cổ tức phải đáp ứng các điều kiện và thực hiện theo đúng quy trình được quy định trong Luật Doanh nghiệp 2020.

3.1. Điều kiện trả cổ tức

Theo Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp chỉ được phép chia cổ tức khi đã đáp ứng đủ những điều kiện sau:

• Doanh nghiệp đã thực hiện trích lập các quỹ dự phòng, bù đắp khoản lỗ các năm trước đó (nếu có) và các khoản trích lập quỹ khác theo pháp luật và điều lệ công ty.
• Doanh nghiệp đã hoàn thành việc nộp các khoản thuế và các nghĩa vụ tài chính khác.
• Ngay sau khi hoàn thành việc chi trả cổ tức, doanh nghiệp vẫn đảm bảo chi trả các khoản nợ và các nghĩa vụ tài chính khác khi đến hạn.

3.2. Quy trình thực hiện trả cổ tức

Theo Khoản 4 Điều 135 Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp thực hiện chi trả cổ tức theo 5 bước như sau:

• Bước 1: Thực hiện Họp HĐQT để quyết định mức chi trả cổ tức, thời gian và thủ tục chi trả cổ tức.
• Bước 2: Triệu tập Họp Cổ đông thường niên để thống nhất danh sách cổ đông được nhận cổ tức, phương án trả cổ tức, mức trả cổ tức cho từng loại cổ phiếu và ấn định thời gian trả cổ tức. Cuộc họp này phải thực hiện chậm nhất 30 ngày trước ngày trả cổ tức.
• Bước 3: Trước khi chia cổ tức, doanh nghiệp phải thực hiện thông báo bằng văn bản cho các cổ đông về tỷ lệ chia cổ tức, hình thức chia cổ tức, nguồn vốn chia cổ tức lấy từ đâu và thời gian thực hiện. Doanh nghiệp phải thực hiện theo đúng nội dung đã thông báo.
• Bước 4: Gửi thông báo bằng văn bản tới mỗi cổ đông về lịch chi trả cổ tức chậm nhất 15 ngày trước ngày trả cổ tức.
• Bước 5: Thực hiện chi trả cổ tức theo đúng kế hoạch thông báo trước đó.

4. Cách nhận cổ tức và các hình thức trả cổ tức

Cổ tức có thể được nhận thông qua các hình thức khác nhau, phụ thuộc vào quy định của công ty và sự lựa chọn của cổ đông. Dưới đây là các cách nhận cổ tức và các hình thức trả cổ tức phổ biến:

4.1. Nhận tiền mặt

• Cổ đông có thể nhận cổ tức dưới dạng tiền mặt. Tiền mặt sẽ được chuyển trực tiếp vào tài khoản ngân hàng của cổ đông hoặc có thể được gửi dưới dạng chi phiếu cổ tức.
• Đối với các nhà đầu tư ở xa hoặc không có tài khoản ngân hàng tại quốc gia của công ty, có thể sử dụng các dịch vụ chuyển tiền quốc tế hoặc nhận chi phiếu cổ tức để đổi thành tiền mặt tại các ngân hàng hoặc đại lý chấp nhận.

Ví dụ: Công ty A thông báo chi trả cổ tức bằng tiền mặt với tỷ lệ 5%, giá cổ phiếu của công ty A hiện tại là 20,000đ/cổ phiếu. Như vậy, cổ đông sẽ được nhận: 10,000 x 5% = 5,00đ/cổ phiếu sở hữu.

4.2. Nhận cổ phiếu

• Cổ đông có thể chọn nhận cổ tức dưới dạng cổ phiếu của công ty thay vì tiền mặt. Trong trường hợp này, công ty sẽ chuyển một số lượng cổ phiếu tương ứng với giá trị của cổ tức đã quy định cho cổ đông.
• Cổ đông có thể sử dụng các cổ phiếu nhận được để gia tăng tỷ lệ sở hữu của mình trong công ty hoặc bán đi trên thị trường chứng khoán để thu về tiền mặt.

Ví dụ: Công ty A chia cổ phiếu thưởng theo tỷ lệ 100:2, nghĩa là cứ 100 cổ phiếu sở hữu sẽ được nhận thêm 2 cổ phiếu thưởng. Cổ đông B sở hữu 1 triệu cổ phiếu sẽ được nhận 20.000 cổ phiếu thưởng. Số lượng cổ phiếu phát hành thêm tương ứng với số cổ tức cần chia cho cổ đông.

4.3. Tín thưởng cổ tức

• Một hình thức khác của cổ tức là tín thưởng cổ tức, nơi cổ đông được cấp một số lượng cổ phiếu miễn phí dựa trên số lượng cổ phiếu mà họ đang nắm giữ.
• Tín thưởng cổ tức thường được cấp trong trường hợp không muốn phát hành thêm cổ phiếu mới hoặc khi giá cổ phiếu cao hơn mức cổ tức dự kiến.

5. Có nên mua cổ phiếu để nhận cổ tức?

Phần lớn nhà đầu tư cổ phiếu kiếm lời từ việc mua với giá thấp rồi bán giá cao để hưởng chênh lệch. Tuy nhiên, cũng có những nhà đầu tư cổ phiếu với mục đích hưởng lợi tức. Vậy có nên mua cổ phiếu để hưởng cổ tức không? Để xác định điều này cần dựa vào mục đích đầu tư của mỗi người. Một số yếu tố cần xem xét trước khi quyết định:

5.1. Mục tiêu đầu tư

Nếu mục tiêu của bạn là tạo ra lợi nhuận dài hạn từ việc tăng giá trị cổ phiếu, thì việc mua cổ phiếu để nhận cổ tức có thể không phải là lựa chọn tốt nhất. Trong khi đó, nếu bạn đang tìm kiếm một nguồn lợi tức ổn định và đều đặn từ đầu tư, việc mua cổ phiếu để nhận cổ tức có thể phù hợp hơn.

5.2. Khả năng chấp nhận rủi ro

Mặc dù cổ tức có thể mang lại nguồn thu nhập đều đặn, nhưng giá cổ phiếu có thể biến động và có thể không đảm bảo giữa mỗi kỳ trả cổ tức. Do đó, nếu bạn không chấp nhận được rủi ro từ biến động giá cổ phiếu, việc mua cổ phiếu để nhận cổ tức có thể không phù hợp.

5.3. Nguồn lợi tức khác

Cân nhắc các lựa chọn đầu tư khác như trái phiếu, quỹ đầu tư có cổ tức, hoặc tài sản có lợi suất cố định khác để tìm kiếm thu nhập từ cổ tức. Có thể có những lựa chọn khác phù hợp hơn với mục tiêu và tình hình tài chính của bạn.

5.4. Nghiên cứu và đánh giá công ty

Trước khi mua cổ phiếu để nhận cổ tức, hãy nghiên cứu và đánh giá kỹ lưỡng về công ty đó. Điều này bao gồm đánh giá sức khỏe tài chính, lịch sử trả cổ tức, và dự đoán về khả năng trả cổ tức trong tương lai.

Cuối cùng, quyết định mua cổ phiếu để nhận cổ tức hay không nên dựa trên mục tiêu và chiến lược đầu tư của bạn, cũng như khả năng chấp nhận rủi ro và nhu cầu thu nhập của bạn. Hãy tham khảo ý kiến của chuyên gia tài chính nếu cần.
Để đầu tư “ăn” cổ tức hiệu quả, nhà đầu tư có thể áp dụng một trong ba chiến lược sau:

• Lựa chọn những cổ phiếu có tỷ suất cổ tức cao: Đây là chiến lược phổ biến nhất của những nhà đầu tư theo đuổi chiến lược đầu tư nhận cổ tức. Những cổ phiếu có cổ tức cao thường là cổ phiếu của các công ty lớn, lâu năm, tăng trưởng chậm nhưng ổn định, dòng tiền trả cổ tức cao. Cần lưu ý rằng, giá những cổ phiếu này thường cao và tỷ suất cổ tức có thể giảm trong tương lai.
• Chọn các cổ phiếu có tiềm năng tăng trưởng cao: Vì đầu tư nhận cổ tức hướng tới dài hạn nên các cổ phiếu có tiềm năng tăng trưởng cao là sự lựa chọn phù hợp. Ban đầu, khi công ty đang trong thời kỳ tăng trưởng, cổ tức có thể thấp trong ngắn hạn. Khi công ty phát triển ổn định, cổ tức sẽ tăng lên.
• Chọn thời điểm mua/bán cổ phiếu theo thông tin cổ tức: Theo luật quy định:
  • Để được nhận cổ tức: Nhà đầu tư phải nắm giữ cổ phiếu tại ngày chốt danh sách nhà đầu tư được nhận quyền (gọi là ngày Đăng ký cuối cùng – ĐKCC)
  • Để nằm trong danh sách chốt tại ngày ĐKCC: Mua cổ phiếu tối thiểu 01 ngày trước ngày giao dịch không hưởng quyền (Ngày GDKHQ = ĐKCC – 1)
  • Từ sau ngày ĐKCC (tức ngày ĐKCC+1), nhà đầu tư có quyền bán cổ phiếu mà vẫn nhận được cổ tức

6. Kết luận

Trên đây là các thông tin về cổ tức và những thông tin liên quan. Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu hơn về cổ tức và có được câu trả lời cho câu hỏi: có nên mua cổ phiếu để nhận cổ tức hay không, nhận cổ tức như thế nào? Qua đó lựa chọn được chiến lược đầu tư cổ phiếu phù hợp nhất.