Cổ tức bằng cổ phiếu và những lưu ý khi nhận cổ tức bằng cổ phiếu

1. Cổ tức bằng cổ phiếu là gì?

Cổ tức bằng cổ phiếu là hình thức chi trả cổ tức cho cổ đông bằng cách phát hành thêm cổ phiếu mới cho cổ đông hiện hữu, thay vì trả bằng tiền mặt. Số lượng cổ phiếu mới được phát hành sẽ được tính toán dựa trên tỷ lệ cổ tức được chia và giá trị sổ sách của mỗi cổ phiếu.

2. Cách tính giá cổ phiếu sau khi chia cổ tức bằng cổ phiếu

Giá cổ phiếu sau điều chỉnh (Pđc) được tính theo công thức sau:

Pđc = P0 / (1 + Rctcp + Rcpt)

Trong đó:

• Pđc: Giá cổ phiếu sau điều chỉnh
• P0: Giá tham chiếu tại ngày giao dịch không hưởng quyền
• Rctcp: Tỷ lệ chia cổ tức bằng cổ phiếu
• Rcpt: Tỷ lệ chia cổ phiếu thưởng

Ví dụ:

Doanh nghiệp A có giá tham chiếu tại ngày giao dịch không hưởng quyền là 20.000 đồng/cổ phiếu. Tỷ lệ chia cổ tức bằng cổ phiếu là 10% và tỷ lệ chia cổ phiếu thưởng là 10%. Vậy giá cổ phiếu A sau điều chỉnh:

Pđc = 20.000 / (1 + 10% + 10%) = 20.000 / 1.2 = 16.667 đồng/cổ phiếu.

Giải thích:

• P0: Giá tham chiếu tại ngày giao dịch không hưởng quyền là giá cổ phiếu được Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam xác định vào ngày giao dịch không hưởng quyền.
• Rctcp: Tỷ lệ chia cổ tức bằng cổ phiếu là tỷ lệ cổ phiếu mới được chia cho mỗi cổ phiếu đang lưu hành. Ví dụ, nếu tỷ lệ chia cổ tức bằng cổ phiếu là 10%, thì mỗi cổ đông sở hữu 100 cổ phiếu sẽ được nhận thêm 10 cổ phiếu mới.
• Rcpt: Tỷ lệ chia cổ phiếu thưởng là tỷ lệ cổ phiếu mới được chia miễn phí cho mỗi cổ phiếu đang lưu hành. Ví dụ, nếu tỷ lệ chia cổ phiếu thưởng là 10%, thì mỗi cổ đông sở hữu 100 cổ phiếu sẽ được nhận thêm 10 cổ phiếu mới miễn phí.

3. Ưu điểm của việc chia cổ tức bằng cổ phiếu

• Giữ lại dòng tiền cho doanh nghiệp: Doanh nghiệp không cần phải thanh toán tiền mặt cho cổ đông, do đó có thể giữ lại nguồn vốn để tái đầu tư cho hoạt động kinh doanh. Điều này có thể giúp doanh nghiệp tăng trưởng nhanh hơn và tạo ra nhiều lợi nhuận hơn cho cổ đông trong tương lai.
• Tăng vốn chủ sở hữu: Việc phát hành thêm cổ phiếu mới sẽ làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Vốn chủ sở hữu cao hơn có thể giúp doanh nghiệp cải thiện tỷ lệ đòn bẩy tài chính, tăng khả năng vay vốn và củng cố vị thế tài chính của doanh nghiệp.
• Thu hút nhà đầu tư: Một số nhà đầu tư có thể thích nhận cổ tức bằng cổ phiếu vì họ tin tưởng vào tiềm năng phát triển của doanh nghiệp và muốn gia tăng tỷ lệ sở hữu của mình. Việc chia cổ tức bằng cổ phiếu có thể giúp doanh nghiệp thu hút thêm nhà đầu tư và mở rộng cơ sở cổ đông.
• Miễn thuế thu nhập cá nhân: Theo quy định hiện hành của Việt Nam, cổ tức bằng cổ phiếu được miễn thuế thu nhập cá nhân. Điều này có thể giúp nhà đầu tư tiết kiệm được một khoản thuế đáng kể.

4. Nhược điểm của việc chia cổ tức bằng cổ phiếu

• Làm pha loãng giá trị cổ phiếu: Việc phát hành thêm cổ phiếu mới sẽ làm tăng số lượng cổ phiếu lưu hành trên thị trường, dẫn đến việc pha loãng giá trị của mỗi cổ phiếu hiện hữu. Điều này có nghĩa là mỗi cổ phiếu sẽ đại diện cho một phần nhỏ hơn trong tổng tài sản và lợi nhuận của doanh nghiệp.
• Gây áp lực bán: Một số nhà đầu tư có thể bán ra cổ phiếu mới được nhận để thu hồi vốn. Việc bán ra này có thể dẫn đến áp lực bán lên giá cổ phiếu, khiến giá cổ phiếu giảm xuống.
• Nhà đầu tư phải chờ đợi: Cổ đông thường phải chờ đợi một thời gian nhất định để nhận được cổ phiếu mới. Ví dụ, doanh nghiệp có thể cần vài tháng để hoàn tất thủ tục pháp lý và phát hành cổ phiếu mới cho cổ đông.
• Có thể không phù hợp với tất cả nhà đầu tư: Một số nhà đầu tư có thể cần tiền mặt để trang trải các chi phí sinh hoạt hoặc đầu tư vào các cơ hội khác. Do đó, họ có thể không thích nhận cổ tức bằng cổ phiếu.

5. Những lưu ý khi nhận cổ tức bằng cổ phiếu

Cổ tức bằng cổ phiếu là hình thức chi trả cổ tức cho cổ đông bằng cách phát hành thêm cổ phiếu mới cho cổ đông hiện hữu, thay vì trả bằng tiền mặt. Việc nhận cổ tức bằng cổ phiếu có thể mang lại một số lợi ích cho nhà đầu tư, tuy nhiên cũng có một số lưu ý mà nhà đầu tư cần quan tâm:

5.1. Ảnh hưởng đến giá trị cổ phiếu

Việc phát hành thêm cổ phiếu mới sẽ làm tăng số lượng cổ phiếu lưu hành trên thị trường, dẫn đến việc pha loãng giá trị của mỗi cổ phiếu hiện hữu. Điều này có nghĩa là mỗi cổ phiếu sẽ đại diện cho một phần nhỏ hơn trong tổng tài sản và lợi nhuận của doanh nghiệp.

Ví dụ: 

Doanh nghiệp A có 1 triệu cổ phiếu đang lưu hành với giá trị sổ sách là 10.000 đồng/cổ phiếu. Doanh nghiệp A quyết định chia cổ tức bằng cổ phiếu với tỷ lệ 10%, nghĩa là mỗi cổ đông sở hữu 1 cổ phiếu sẽ được nhận thêm 0,1 cổ phiếu mới. Sau khi chia cổ tức, số lượng cổ phiếu lưu hành sẽ tăng lên 1,1 triệu cổ phiếu. Do đó, giá trị sổ sách của mỗi cổ phiếu sẽ giảm xuống còn 9.091 đồng/cổ phiếu.

5.2. Ảnh hưởng đến tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư

Mặc dù số lượng cổ phiếu của nhà đầu tư tăng lên sau khi chia cổ tức bằng cổ phiếu, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư trong doanh nghiệp sẽ không thay đổi. Điều này có nghĩa là, sau khi chia cổ tức, nhà đầu tư vẫn sẽ sở hữu cùng một tỷ phần vốn và lợi nhuận của doanh nghiệp như trước đây.

5.3. Vấn đề về thuế

Theo quy định hiện hành của Việt Nam, nhà đầu tư sẽ bị tính thuế thu nhập cá nhân 5% trên giá trị cổ phiếu được nhận khi nhận cổ tức bằng cổ phiếu.

Ví dụ: 

Doanh nghiệp B có giá tham chiếu tại ngày giao dịch không hưởng quyền là 20.000 đồng/cổ phiếu. Tỷ lệ chia cổ tức bằng cổ phiếu là 10%. Vậy, mỗi cổ đông sở hữu 100 cổ phiếu sẽ được nhận thêm 10 cổ phiếu mới. Giá trị của 10 cổ phiếu mới này là 20.000 đồng/cổ phiếu * 10 = 200.000 đồng. Do đó, nhà đầu tư sẽ phải nộp thuế thu nhập cá nhân là 200.000 đồng * 5% = 10.000 đồng.

5.4. Khả năng thanh khoản

Cổ phiếu mới được nhận sau khi chia cổ tức bằng cổ phiếu thường có thời gian lưu ký nhất định trước khi có thể giao dịch trên thị trường chứng khoán. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của cổ phiếu đối với nhà đầu tư.

5.5. Kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp

Nhà đầu tư nên đánh giá kỹ lưỡng kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp trước khi quyết định có nên nhận cổ tức bằng cổ phiếu hay không. Việc chia cổ tức bằng cổ phiếu thường cho thấy doanh nghiệp có ý định tái đầu tư lợi nhuận để phát triển kinh doanh. Do đó, nhà đầu tư cần tin tưởng vào tiềm năng phát triển của doanh nghiệp trước khi quyết định nhận cổ tức bằng cổ phiếu.

Cổ tức bằng cổ phiếu có thể mang lại một số lợi ích cho nhà đầu tư, tuy nhiên cũng có một số lưu ý mà nhà đầu tư cần quan tâm. Nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố như ảnh hưởng đến giá trị cổ phiếu, tỷ lệ sở hữu, thuế, khả năng thanh khoản và kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp trước khi quyết định có nên nhận cổ tức bằng cổ phiếu hay không.